Nguồn gốc của năng lượng

[meo_holao]

Ta vẫn quen thuộc với định luật bảo toàn năng lượng: NL không tự nhiên sinh ra, và cũng không tự nhiên mất đi. Nó chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác.

Khi em mới sinh ra thì trên trái đất (và trong toàn vũ trụ) đã tồn tại sẵn một trữ lượng năng lượng nào đó rồi. E vẫn chứng kiến con người tìm cách chuyển các dạng năng lượng có sẵn trong tự nhiên sang dạng NL mà con người sử dụng được.
Tức là chỉ được chứng kiến sự chuyển hóa như định luật trên. Thế còn nguồn gốc sâu xa của nó thì sao?

Tới đây thì e nảy sinh 2 vấn đề thế này:

1. Chỉ xét riêng trong trái đất: thì những dạng năng lượng đang có mặt trên trái đất này từ nguồn gốc sâu xa nào?

2. Xét toàn vũ trụ: Trữ lượng năng lượng của toàn vũ trụ có nguồn gốc từ đâu? Trữ lượng đó có thay đổi theo thời gian không?

[Goldstone]

Câu hỏi này nằm trong bộ các câu hoi đại loại như kiểu vì sao vũ trụ lại thế này mà không thế kia,vì sao các lực lại như thế này thé nọ... Đề trả lời được thì phải tìm về tận nguồn gốc của vũ trụ, nghĩa là phải tìm về tận tới Big Bang. Năng lượng có quan hệ chặt chẽ với cấu trúc của không- thời gian. Sự phân bố của năng lượng quyết định không-thời gian có hình dạng như thế nào. Và ngược lại cấu trúc của không thời gian ảnh hưởng đến sự vận chuyển của năng lượng trong toàn vũ trụ. Do mối quan hệ khăng khít đó, câu hỏi về nguồn gốc của năng lượng cũng tương đương với câu hỏi nguồn gốc của không-thời gian. Và thực tế thì con người cũng chi mới biết được một phần của năng lượng trong toàn vũ trụ (1% cho các loại bức xạ, 4% cho Baryon, 20% cho dark matter, và 75% còn lại là dark energy).
Năng lượng (đã biết) phần lớn tồn tại dưới dạng năng lượng liên kết ( tạo bởi 4 lực),một phần là năng lượng tự do. Năng lượng liên kết như trong liên kết giữa các nucleon, giữa electron và hạt nhân, giữa các thiên thể... còn năng lượng tự do thì chủ yếu là các bức xạ( như năng lượng mặt trời)..
Để giải quyết cho tất cả các vấn đề đó thì phải xây dựng được cái gọi là Theory of Everything. Rất khó đấy!

[Mr Qchou]

Năng lượng trên Trái đất đều có nguồn gốc từ năng lượng của mặt trời.
Năng lượng của Vũ trụ ko đến từ đâu. Ban đầu Vũ trụ ko có gì. Sau Vụ nổ lớn, Vũ trụ mới có năng lượng, gồm năng lượng âm và năng lượng dương. Hai năng lượng này bằng nhau nên năng lượng toàn phần của Vũ trụ vẫn bằng 0.

[Skywalker]

Trích: Nguyên văn bởi Mr Qchou Ban đầu Vũ trụ ko có j`. Sau Vụ nổ lớn, Vũ trụ mới có năng lượng, gồm năng lượng âm và năng lượng dương. Hai năng lượng này bằng nhau nên năng lượng toàn phần của Vũ trụ vẫn bằng 0.

Hay nhỉ tại sao Vũ trụ từ "không có gì" mà lại sinh ra 2 loại năng lượng âm dương được nhỉ?

Nghe đồn rằng cái hạt đầu tiên của vũ trụ nó phải dao động, tức là luôn có một mức năng lượng tối thiểu thì mới gây ra vụ nổ lớn được.

Lại nữa, cứ cho là năng lượng dương sinh ra đúng bằng năng lượng âm sinh ra, thế nhưng chúng phải lệch nhau tí tẹo từ thủa ban đầu .... để vũ trụ có hình dạng như thế này chứ?!

[Mr Qchou]

Mấy cái em nói là em đọc trong cuốn của Stephen Hawking (em ko nhớ là cuốn nào trong 2 cuốn "LSTG" và "VTTVHD").
Người ta chưa bít điều gì xảy ra trước thời điểm Planck thì làm sao người ta bít là các hạt phải dao động. Có phải ông anh nhầm với thăng giáng lượng tử tạo ta vật chất ko zị??

[opendoor2507]

Trích: Nguyên văn bởi Mr Qchou Năng lượng trên Trái đất đều có nguồn gốc từ năng lượng của mặt trời. Năng lượng của Vũ trụ ko đến từ đâu. Ban đầu Vũ trụ ko có gì. Sau Vụ nổ lớn, Vũ trụ mới có năng lượng, gồm năng lượng âm và năng lượng dương. Hai năng lượng này bằng nhau nên năng lượng toàn phần của Vũ trụ vẫn bằng 0.

Năng lượng âm là như nào, bạn thử giải thích cho mình khái niệm này xem nào?

[Skywalker]

@Opendoor2507

Hawking đưa ra giả thiết năng lượng âm chính là năng lượng tối (dark energy) với tác dụng phản hấp dẫn, tức là làm cho vũ trụ về tổng thể là giãn nở. Năng lượng tối, theo dự án WMAP của NASA, chiếm tới ~ 73% trong khi vật chất tối và baryon chỉ chiếm ~ 27%.

[opendoor2507]

Trích: Nguyên văn bởi Skywalker @Opendoor2507 Hawking đưa ra giả thiết năng lượng âm chính là năng lượng tối (dark energy) với tác dụng phản hấp dẫn, tức là làm cho vũ trụ về tổng thể là giãn nở. Năng lượng tối, theo dự án WMAP của NASA, chiếm tới ~ 73% trong khi vật chất tối và baryon chỉ chiếm ~ 27%.

Năng lượng tối là năng lượng tối, chứ làm gì tồn tại năng lượng âm. Bởi vì nếu thế sẽ vi phạm nguyên lý bảo toàn năng lượng. Vi phạm thêm cả nguyên lý tăng entropy nữa.

[vinhnx]

Chào các bạn
Là dân vật lý, lại là dân VLLT mà lâu lắm.., hơn 20 năm rồi tôi mới được trở về mái nhà xưa. Rất rất vui khi được làm thành viên của diễn đàn. Hân hạnh được làm quen và xin ra mắt toàn thể các bạn.
Tôi xin phép góp vui cùng diễn đàn.

Với Topic "Nguồn gốc của năng lượng", tôi nghĩ, đúng là chúng ta đã mạo hiểm bước vào địa hạt của "Sự Sáng Thế" - Phía bên kia bức tường Planck.
Tuy rằng, cái mà chúng ta có thể làm vẫn là sự tư biện, không thể kiểm chứng. Nhưng hy vọng mỗi người sẽ góp một ý tưởng với sự thăng hoa cao nhất có thể để qua đó mong tìm được tiếng nói chung, ít nhất là sự hợp lý cho nhận thức của mỗi chúng ta. Nhìn được một ít tia sáng dù chỉ le lói ở bên kia bức tường, chắc không đến nỗi khô khan và vô bổ.

Riêng tôi, vấn đề này tôi đã suy nghĩ rất nhiều, từ khi còn là sinh viên. Theo thiển ý của tôi, tôi ủng hộ quan điểm liên kết vấn đề năng lượng vũ trụ với cấu trúc hiện hữu của không-thời gian. Nhưng khi tiến đến điểm khởi đầu, khi mà cả năng lượng và không-thời gian đều ở trạng thái Z (tri-state, tối nghĩa) thì theo tôi, vốn liếng mà chúng ta có thể còn sót lại chỉ là các khái niệm gần như là thuần toán, đó là các khái niệm:"Liên tục, rời rạc, giới hạn (lim), topo, compact, các chiều dư và số Ø". Số "Ø" ở trạng thái khởi nguyên lại được lên ngôi như là một thực thể huyền vĩ (tồn tại). Để tư duy về số "Ø" của "Chúa" này, tạm thời chúng ta quên đi các lý thuyết vật lý cụ thể (vì hầu hết chúng phản ánh hiện thực sau khởi nguyên) mà tập trung vào khai thác số vốn liếng còn lại.

Ví dụ, sự khác nhau của <0|Ø|0> = 0 và <0|Ø|0> → 0 sẽ nói lên điều gì? Trong khi, trên thực tế mọi đại lượng vật lý A liên tục bất kỳ chúng ta hầu như thực sự chỉ có được: limA→ a là một giá trị cụ thể nào đó, hoàn toàn không thể tìm được dấu = đúng nghĩa toán.

Về ý nghĩa của khái niệm liên tục toán học trong cái thế giới Ø chật chội đến mức có kích thước bằng 0 hoặc → 0 sẽ thể hiện như thế nào, trong khi ta cũng biết với 1 đoạn nhỏ tùy ý nó cũng là 1 tập vô hạn, cần bao nhiêu thời gian (giả định) để choán đầy nó nếu nó là 1 kích thước choán?
Các chiều dư có không (theo tôi là có)? Nếu có thì chúng có vai trò gì ở khởi nguyên? Và chúng có khả năng cất dấu năng lượng âm không ?v.v...
Trả lời thỏa đáng và nghiêm túc các câu hỏi như vậy hy vọng chúng ta sẽ có cái nhìn đàng hoàng hơn, tươi tắn hơn, căn cơ hơn về nguồn gốc của năng lượng... cũng như của nhiều vấn đề có liên quan khác.

Môt vài gợi ý, mong các bạn xem xét và góp ý...
Thân mến

[ngayxua2dua]

chào anh vinhnx, đầu tiên rất vui vì anh cũng là 1 dân VLLT . Nhưng e nghĩ chắc là nội lực anh hơn e nhiều ( ) . Anh có thể giới thiệu đôi chút về mình ko ạ. À,với lại cái ý tưởng như anh nói e nghĩ e cũng có chút đồng cảm (tại đây) . Anh có thể nói rõ hơn về ý tưởng này của anh ko ạ.

[vinhnx]

Chào bạn ngayxua, tôi tốt nghiệp ĐHTH TPHCM từ năm 85. Thầy Huỳnh Thành Đạt của ĐHQG bây giờ là bạn học cùng lớp của tôi. Chuyên ngành VLLT khóa của tôi chỉ có 4 người, thầy Đạt học ngành quang phổ. Lâu rồi không về trường nên cũng tôi không rõ tình hình.
Bạn ngayxua đã yêu thích và theo học ngành VLLT, khi hòa nhập vào đời sống XH chắc là cũng gặp lắm gian nan. Tôi và các bạn cùng tổ LT của tôi cũng vậy, thật không dễ dàng gì. Một trong những điều chắc chắn là nếu không ở lại trường để chờ cơ hội đi học tiếp, thì nguy cơ bỏ nghề là rất lớn. Chỉ mỗi việc không có bạn đồng môn để trao đổi, không có ekip để nghiên cứu cũng đã là khó khăn khó vượt qua.
Bản thân tôi, hiện đang làm trong ngành DK, công việc chủ yếu là R&D cụ thể là nghiên cứu, phát triển và ứng dụng CN mới trong ngành DK. Công việc chuyên môn của tôi vẫn xoay quanh điện tử, điều khiển, CNTT và CN Địa vật lý hiện đại, nhưng so với các bạn đồng nghiệp thì tôi có 1 ưu thế vượt trội là khoa học và tư duy KH. Qua kinh nghiệm bản thân tôi nhận thấy phương pháp luận của VLLT một khi đã kết hợp và áp dụng thành công vào công việc chuyên môn cụ thể nào đó, thì sẽ mang đến hiệu quả rất lớn. Đó sẽ là lối tư duy của công trình sư, khả năng nắm chắc công việc, khả năng tự đào tạo nhanh và sâu, khả năng lao động sáng tạo và độ lì lợm không ngại khó trong công việc ít người theo kịp. Tóm lại, theo tôi "chỉ có người phụ nghề chứ nghề không bao giờ phụ người" kể cả chuyên ngành VLLT.
Quay lại VLLT, cũng như các bạn theo học chuyên ngành này, tôi cũng có hoài bão về khoa học từ thời sinh viên. Riêng tôi, cũng có 1 chút may mắn, những dự định ấp ủ sau hơn 20 năm khi quay lại vẫn chưa đến nỗi lạc hậu mà có phần sáng tỏ hơn, nhất là trong bối cảnh phát triển mạnh của lý thuyết dây-lý thuyết M và mô hình chuẩn của quan điểm hạt đã được xem như hoàn tất (GR thì có chút thay đổi là lại quay về với hằng số Λ).
Sau này, trên diễn đàn này hy vọng chúng ta, những cá nhân bé nhỏ, lẻ loi sẽ có được sự cộng tác hiệu quả, thân thiện để từng bước thực sự làm được những việc nho nhỏ nào đó cho KH. Theo tôi nếu chỉ dừng lại ở mức trả bài và ca ngợi thành quả và tài năng của các Vị Thánh KH chắc là chưa đủ, phải làm 1 việc gì đó cho vui, đồng ý ko bạn..?!
Thân mến

[ngayxua2dua]

Chào anh vinhnx, anh lớn hơn em nhiều quá. Năm anh tốt nghiệp là năm e mới cất tiếng khóc oa oa chào đời. Oki,cảm nhận của anh cũng là cảm nhận của e. E thấy rằng khi nghiên cứu VLLT nói chung thì ko những ta sẽ thấy đc cái đẹp,cái bản chất của tự nhiên lần lượt đc mô hình hóa theo các mô hình khác nhau mà qua đó,ta còn có thêm nội lực trong các vấn đề khác của cuộc sống mà một số đó đã đc anh đề cập rất đúng ở đây . Có lần, khi bàn về môn PPLST KHKT, Thầy e bảo thật ra khi học và nghiên cứu VLLT,ta đã có sẵn những cách thức của môn ấy rùi. Học tập,nghiên cứu thêm môn ấy chẳng qua là sự khẳng định và hệ thống lại rõ ràng các cách thức ấy.

Cuối cùng,rất vui đc làm quen với anh tuy rằng xưng anh thì có vẻ hơi bị thất lễ

À quên,anh ơi,cái ý tưởng mà anh đã post bài trước anh có thể phân tích kỹ hơn đc ko ạ.

[vinhnx]

Ngayxua2dua và các bạn thân mến
Trước hết, chúng ta bàn 1 chút về năng lượng.
Trong thực tại, chúng ta đã biết: năng lượng và thời gian hay vật chất (∑năng lượng) và không-thời gian đã có mối quan hệ khắng khít như thế nào. Thực vậy, cũng nên nhắc lại 1 chút, trong cơ lượng tử chúng ta đã biết pt Schrodinger là 1 tiên đề thể hiện nguyên lý nhân quả qua dạng thức : HΨ=-iћdΨ/dt. Tạm thời ta không nói đến các khía cạnh ràng buộc Ψ nhằm đón lỏng nghiệm. Ta sẽ có phát biểu bằng lời như sau: "Năng lượng (H) tác động lên sự vật (Ψ) dẫn đến sự vật (Ψ) thay đổi theo thời gian (dΨ/dt) trong không gian trạng thái nói chung là phức (i) và lượng tử (ћ)".

Yêu tố năng lượng được chấp nhận (tiên đề hóa) là nguyên nhân của sự thay đổi theo t của Ψ.

Mở rộng ra thì pt Klein Gordon cũng là một thể hiện tổng quát hơn pt Schrodinger về nguyên lý nhân quả.

Về Pt Einstein thì các bạn đã biết năng lượng đã có ảnh hưởng như thế nào đến không-thời gian (nói chung thuyết tương đối không xét riêng t). Ngược lại, trong LT trường lượng tử ta cũng có phát biểu đáng lưu ý: "Năng lượng là Sinh của phép biến đổi tịnh tiến theo thời gian". Và cuối cùng là sự thăng giáng lượng tử trong nguyên lý bất định thì năng lượng và thời gian thì lại trì kéo tranh chấp nhau trong 1 quảng bé tẹo.

Tổng hợp các vấn đề đã nêu trên, ta rút ra được 1 kết luận quan trọng: "Năng lượng là căn nguyên của thời gian và là bản chất động lực của cấu trúc không-thời gian ".

Một điểm lưu ý là khi nói về cấu trúc không-thời gian, sự thay đổi nếu có thuộc về bản thân không-thời gian (co, giãn) thì tốc độ ánh sáng không phải là giới hạn dành cho nó.

Và một điểm khác không kém phần quan trọng cần nhấn mạnh là không-thời gian là một thực thể tồn tại cũng như vật chất chúng chỉ có được qua sự choán tuần tự và liên tục trên những cái đã hiện hữu qua nhiều tỉ năm, cho nên mọi mô hình lý thuyết dành cho nó chỉ có thể đạt đến mức nắm bắt, phản ảnh qui luật...

Khuya rồi, tôi xin tạm dừng ở đây, hôm sau ta sẽ bàn tiếp...
Thân mến

[Skywalker]

Trích: Nguyên văn bởi vinhnx Về ý nghĩa của khái niệm liên tục toán học trong cái thế giới [/i]Ø chật chội đến mức có kích thước bằng 0 hoặc → 0 [i]sẽ thể hiện như thế nào, trong khi ta cũng biết với 1 đoạn nhỏ tùy ý nó cũng là 1 tập vô hạn, cần bao nhiêu thời gian (giả định) để choán đầy nó nếu nó là 1 kích thước choán? Các chiều dư có không (theo tôi là có)? Nếu có thì chúng có vai trò gì ở khởi nguyên? Và chúng có khả năng cất dấu năng lượng âm không ?v.v...

Chào bác Vinhnx, đọc đoạn trên đây của bác thì nhà em có một câu hỏi: phải chăng bác tin rằng chúng ta có thể tiên đoán được những biến đổi ở phạm vi nhỏ hơn kích thước Planck? Nếu không phải thì bác có giải thích nào cho quan hệ sản sinh năng lượng - không thời gian trong phạm vi các lý thuyết đã biết?

Cám ơn bác trước!

[vinhnx]

Chào các bạn trẻ.
Trả lời câu hỏi của các bạn trong topic này, theo tôi chắc là kiểu gì thì cũng từ chết đến bị thương. Đúng là bi kịch mà đoạn kết lại ít khi có hậu... thế mới khổ !!!
Với câu hỏi:

Trích: Nguyên văn bởi Skywalker phải chăng bác tin rằng chúng ta có thể tiên đoán được những biến đổi ở phạm vi nhỏ hơn kích thước Planck?

Theo tôi, ở phạm vi nhỏ hơn kích thước Planck thì chúng ta chỉ có thể luận lý hoặc tính toán chút chút 1 lần duy nhất cho cái gọi là "tiền Bigbang", vì lúc ấy mọi thứ (tồn tại) chưa bị lượng tử hóa (liên tục). Sau bigbang thì không-thời gian đã lượng tử hóa nên không cần thiết phải mò đến sâu hơn kích thước đó nữa.

Trích: bác có giải thích nào cho quan hệ sản sinh năng lượng - không thời gian

Năng lượng đến với vũ trụ của chúng ta gắn liền với cơ chế lượng tử hóa nói trên, lúc này nguyên lý nhân quả bắt đầu có tác dụng . Sự hỗn độn chung của vũ trụ sẽ không có cơ hội giảm vì bản chất phi tuyến nói chung của các tương tác.

[Skywalker]

Dạ, em rất hân hạnh được bác Vinhnx chia sẻ cùng diễn đàn, bác cứ thoải mái viết vì 2 lẽ: một là diễn đạt được vật lý bằng ngôn ngữ thông thường là bác đã giúp cho nhân loại một việc rất quý giá; hai là nếu có câu hỏi nào lộn xộn dưới mức trung bình thì mod sẽ khóa lại để khỏi gây phiền não cho bác!

Bây giờ em lại xin phép đặt câu hỏi:

1. Nếu lượng tử hóa là một quá trình xuyên suốt vũ trụ sau Bigbang thì phải chăng Bigbang khởi hành từ MỘT lượng tử?

2. Cơ chế lượng tử hóa sinh ra năng lượng của LT trường lượng tử mà bác nói đó, đã có thực nghiệm nào để chứng minh?

3. Con người thường nhìn thấy không thời gian rất khác với vật chất. Năng lượng E = mc(^2) vậy có giá trị như thế nào khi sinh không thời gian?

4. Bác đã viết:

Trích: không-thời gian là một thực thể tồn tại cũng như vật chất chúng chỉ có được qua sự choán tuần tự và liên tục trên những cái đã hiện hữu qua nhiều tỉ năm, cho nên mọi mô hình lý thuyết dành cho nó chỉ có thể đạt đến mức nắm bắt, phản ảnh qui luật

Cụm từ "trên những cái đã hiện hữu..." làm cho em nghĩ là "có thực thể đã hiện hữu trước khi không thời gian (và/hoặc vật chất) choán lấy. Bác có đính chính gì không?

Cám ơn bác.

[ngayxua2dua]

Chào anh Sky, e xin đc phép trả lời theo ý của anh vinhnx, ko biết có đúng như ý của anh vinhnx ko hen ( anh vinhnx xác nhận dùm e).

Câu 1: ý anh vinhnx nói là ban đầu vũ trụ thì liên tục, sau đó mới có sự lượng tử không-thời gian xảy ra

Câu 2: Thật khó mà nói cho cái thực nghiệm như vậy ( hehe...giống phải chăng anh có yêu e của Mây Trắng quá ), vì theo e biết là chưa có. Đây là gđ xây dựng lý thuyết mà thui.

Câu 3: Không thời gian có quan hệ với vật chất mà vật chất lại có mối quan hệ với năng lượng nên có thể giả thuyết về mối quan hệ giữa không thời gian với năng lượng. Còn sinh như thế nào thì e vẫn ko biết anh vinhnx đề xuất ra sao?

Câu 4: ko hiểu rõ ý anh vinhnx nói

Đánh bài này thì thấy rằng ý tưởng anh vinhnx có phần nào giống với ý tưởng của e. Cách đây mấy năm trước,hồi còn học ĐH, tửng tửng sao e có nghĩ ra 1 lý thuyết, đặt tên cho nó đàng hoàng nhen ( là lý thuyết bảng màu, dễ sợ chưa ). Lúc ấy, nghĩ là nghĩ vậy chứ ko nghĩ rằng đây sẽ là 1 lý thuyết nghiêm túc vì thiếu cơ sở toán học, cũng như vật lý. Nên thui,xem đó như một cái gì đó vui vui

[vinhnx]

Chào các bạn trẻ.
Cách thức thảo luận này tôi thấy hay đấy, chúng ta cởi mở với nhau nhé. Tôi sẽ trình bày vắn tắt theo mạch các câu hỏi.
Vơi câu:

Trích: Nếu lượng tử hóa là một quá trình xuyên suốt vũ trụ sau Bigbang thì phải chăng Bigbang khởi hành từ MỘT lượng tử?

Nói về "tiền bigbang", riêng về kích thước mà được cở 1 độ dài Planck là quá nhiều. Đối với vũ trụ của chúng ta, theo tôi chỉ cần nó có kích thước và nhỏ tùy ý thậm chí → 0, nhưng hoàn toàn không tương đương với ý nghĩa là chỉ có 1 lượng tử. Lượng tử hóa chỉ xảy ra 1 lần duy nhất, công việc kiến thiết sau đó, theo cách mô tả, phản ánh của con người có thể xem là do Nguyên lý nhân quả. Các pt trường của chúng ta cũng chỉ là một dạng phát biểu của nguyên lý nhân quả đấy các bạn ạ.
Về vấn đề:

Trích: Cơ chế lượng tử hóa sinh ra năng lượng của LT trường lượng tử mà bác nói đó, đã có thực nghiệm nào để chứng minh?

Năng lượng toàn bộ chỉ được sinh ra một lần, cho đến bây giờ chẳng có gì ngoài vũ trụ, nên không có tác nhân để tiêu tán năng lượng thực khỏi vũ trụ. Nói cách khác vũ trụ là hệ kín nên năng lượng phải bảo toàn.
Chúng ta thường bị sự to lớn, sự vĩ đại đánh lừa cảm giác, nên thường dễ bi choáng ngợp trước trò ảo thuật của tính liên tục, mở. Vì vậy khi tư duy về khái niệm thời gian, không gian thường rất nặng nề. Để có thể hình dung được cơ chế sinh năng lượng, các bạn hảy thử tưởng tượng xem 1 hệ thống kín, cân bằng và nhất quán sẽ phản ứng như thế nào khi có bộ phận của nó chống lại qui định chung.

Trích: Con người thường nhìn thấy không thời gian rất khác với vật chất. Năng lượng E = mc(^2) vậy có giá trị như thế nào khi sinh không thời gian?

Không-thời gian là thuộc tính của vật chất là điều không cần phải bàn cải thêm. Xét trong hệ đơn vị c=1, thì E=m. Hy vọng các bạn nhận ra nó có dạng na ná pt Klein Gordon xét trong trường hợp dừng. Vì vậy hệ thức trên là 1 hệ quả của nguyên lý nhân quả. Vậy nguyên lý nhân quả là gì?
Câu trả lời: đó là nguyên lý thể hiện mối quan hệ (sự ràng buộc) tất yếu, phổ biến giữa năng lượng (động lực) và không-thời gian (cấu trúc).

Trích: Cụm từ "trên những cái đã hiện hữu..." làm cho em nghĩ là "có thực thể đã hiện hữu trước khi không thời gian (và/hoặc vật chất) choán lấy. Bác có đính chính gì không?

Câu hỏi này rất hay.
Xét tổng quát, thì cái đang tồn tại chỉ là và phải là dạng biến tướng của cái đã tồn tại. Và tồn tại nguyên sinh dù là cái gì thì cũng có điểm chung nhất là phải tồn tại. Vì vậy, một lý thuyết được gọi là TOE phải có tiên đề số một của nó là thừa nhận sự tồn tại của vũ trụ, phải logic hóa cho được nguyên lý hiển nhiên nhất này, tôi gọi nó là TIÊN ĐỀ TỒN TẠI.
Tuy nhiên nếu chỉ là sự thừa nhận chung chung thì cũng chẳng có ý nghĩa gì. Vấn đề là vì chính sự tồn tại mới là cái chung nhất có trong vạn vật dù là "tiền bigbang" hay là vũ trụ ngày nay, nên việc nhận dạng và phát biểu chính xác dạng thức của tiên đề này cũng chính là nhiệm vụ số 1 của TOE.
Đến đây tôi cũng hơi mệt. Bài viết hơi nặng về lý luận và trừu tượng, các bạn trẻ chịu khó tưởng tượng chút nhe...
Thân mến

[Skywalker]

Chào bác Vinhnx,

Em đã hiểu phần nào quan điểm của bác, tuy nhiên vẫn còn một số cái khác biệt mà em muốn được nghe bác nói rõ hơn. Em xin đặt câu hỏi nối tiếp, như sau:

5. Bác đã viết

Trích: Năng lượng toàn bộ chỉ được sinh ra một lần, cho đến bây giờ chẳng có gì ngoài vũ trụ, nên không có tác nhân để tiêu tán năng lượng thực khỏi vũ trụ. Nói cách khác vũ trụ là hệ kín nên năng lượng phải bảo toàn.

Sự bảo toàn năng lượng ở đây có phải là năng lượng của vũ trụ luôn luôn không đổi (E = constant) ? hay là bảo toàn cân bằng động, tức là có quá trình sinh năng lượng mới và bù trừ để tổng năng lượng không đổi (sigma(E) = constant)?

6. Nếu phát biểu "không thời gian là thuộc tính của vật chất" là định tính, vậy chúng ta có thể định lượng được giá trị của không thời gian theo năng lượng được không?

Sở dĩ em hỏi câu hỏi này vì nhớ lại thí nghiệm về hiệu ứng Casimir, liệu thể tích không gian giới hạn bởi 2 lá kim loại đó có tương quan với lực Casimir không?

Chúc bác mạnh khỏe!

[vinhnx]

Chào Sky và ngayxua.

Trích: Sự bảo toàn năng lượng ở đây có phải là năng lượng của vũ trụ luôn luôn không đổi (E = constant) ? hay là bảo toàn cân bằng động, tức là có quá trình sinh năng lượng mới và bù trừ để tổng năng lượng không đổi (sigma(E) = constant)?

Năng lượng luôn bảo toàn. Không có cơ chế để sinh năng lượng mới đâu Sky ạ, điều kiện như của "tiền bigbang" ko còn nữa. Những vấn đề thuộc về thăng giáng lượng tử hay năng lượng vacuum hiện tại nếu có thì nên được xem là các hoạt động chuyển hóa, sinh-hủy có liên quan đến năng lượng ẩn dấu thì hợp lý hơn. Theo tôi thì không có tác động của năng lượng âm trong vũ trụ của chúng ta, bất cứ nơi nào trong không-thời gian 4 chiều (đa tạp choán 4 lần) chỉ có thể có tác động của năng lượng dương thôi. Điều này có liên quan mật thiết đến thời gian và chiều của thời gian đấy Sky ạ.
Về câu 6:

Trích: Nếu phát biểu "không thời gian là thuộc tính của vật chất" là định tính, vậy chúng ta có thể định lượng được giá trị của không thời gian theo năng lượng được không?

Có chứ Sky, đó là chuyện các nhà vật lý hay làm đấy. Nguyên lý nhân quả chính là cơ sở nhất quán của nó. Các phương trình trường là những phát biểu cụ thể trong các đối tượng nghiên cứu cụ thể của nó. Nói cách khác thì "do đâu chúng ta có các phương trình này: pt trường lượng tử, pt trường hấp dẫn,..?" Câu trả lời là do nguyên lý nhân quả. Rất giản dị nhưng rất có căn cơ. Tôi nghĩ đây là định hướng rất sáng sủa cho TOE. Nguyên lý nhân quả chi phối vạn vật kể cả chất sống và con người...
Tuy nhiên nếu chỉ với 1 mô thức là đi tìm và xác định các hàm khả vi từ các pt hoặc hệ pt vi phân để mô tả qui luật vận động của mọi thứ là chưa đủ các bạn ạ. Thiên nhiên còn có cơ chế liên kết, phức hợp mang đặc trưng thông tin của vật chất nên để mô tả qui luật vận động của nó thì trong nhiều trường hợp thuật ngữ chương trình phù hợp hơn thuật ngữ phương trình, debug-giải mã hiệu quả hơn là giải pt tìm nghiệm khi khảo sát các đối tượng này (ví dụ như đối với chất sống, sinh vật, con người và các tổ chức của nó v.v..)
Riêng về lực Casimir thì chúng ta bàn sau đi nhé...
Thân mến

[vinhnx]

Ngày xưa ơi..
Em trình bày tóm tắt về các ý tưởng của em trong "LT bảng màu" được không?

Trích: Cách đây mấy năm trước,hồi còn học ĐH, tửng tửng sao e có nghĩ ra 1 lý thuyết, đặt tên cho nó đàng hoàng nhen ( là lý thuyết bảng màu, dễ sợ chưa ).

Thân mến

[Skywalker]

Vâng, thưa bác Vinhnx, em nghĩ là em hoàn toàn hiểu ý bác chỉ có cái là em và bác dùng những danh từ không khớp nhau. Cái mà bác gọi là năng lượng ẩn dấu, thì em cho nó một cái tên khác, và chúng ta sẽ thử xem tính chất của nó như thế nào. Để làm điều đó, em mong bác tiếp tục giải thích 2 vấn đề: một là tình trạng giãn nở của vũ trụ và vai trò của hằng số A trong pt trường của thuyết tương đối. Bác có bình luận gì về cái nghịch lý: entropi của hệ kín tăng trong khi năng lượng toàn bộ vẫn không đổi?

[ngayxua2dua]

Chào anh Sky, về vấn đề 1 thì e xin tạm gác lại và trả lời câu 2 nhen. Theo e thì ko có nghịch lý ở đây. Entropy đặc trưng cho mức độ hỗn loạn của hệ. Theo thời gian thì entropy của vũ trụ tăng dần, nhưng đồng thời với đó thì vũ trụ cũng đã nguội dần ấy chứ. Nhiệt năng của vũ trụ đã chuyển thành năng lượng chuyển động cho vật chất chứa trong vũ trụ. Hehe...ko biết lý luận vậy đúng ko ten

[vinhnx]

Các bạn trẻ thân mến.
Thấy các bạn có thái độ cầu thị và ham hiểu biết như vậy tôi rất vui. Ở ngoài đời, nghề nghiệp để kiếm sống của tôi gần như là nghiên cứu chuyên nghiệp (từ khâu nhận đề tài đến khi nghiệm thu còn phải làm theo tiêu chuẩn ISO nữa đấy). Có điều các đề tài tôi làm toàn thuộc về khoa học công nghệ nên chúng hết sức cụ thể (chẳng có cái nào là thuộc về lý luận cả mà toàn là máy móc thôi). Tôi phụ trách mảng đổi mới và hiện đại hóa các hệ thống thiết bị công nghệ của chuyên ngành ĐVL trong đơn vị, nhưng chỉ theo hướng phát huy nội lực (tự làm nên cực lắm nhưng cũng vui). Mảng mua sắm đồ xịn do bộ phận khác lo. Tuy là đồ local do chúng tôi làm nhưng có khi giá trị của hệ thống thiết bị có khi lên đến hơn 1 triệu USD, nhưng cũng hơi tủi, vì khi làm thành công chỉ được thưởng vài trăm USD thôi. Chủ yếu là làm công để ăn lương. Nói dễ hiểu thì công việc chủ yếu là nghiên cứu nâng cấp hoăc chế tạo mới đồ lô (made in VN) nhưng tính năng không được thua đồ xịn đâu nhe. Đồ xịn, hàng hiệu chuyên dụng thì đắt lắm, toàn là vài triệu USD. Tôi tâm sự 1 chút để các bạn hiểu rằng, tôi không có 1 chút cơ hội nào để nói dóc ăn tiền hoặc làm chơi ăn thật, vì máy móc mà, nó đâu có chịu làm việc nếu mình chỉ la mắng hoặc mua chuộc nó, mà mình phải làm khoa học thực sự, phải lao động cật lực thì nó mới chịu phép.

Trong nghiên cứu khoa học, tôi rất tôn trọng thành quả nghiên cứu nghiêm túc của mọi người, nhưng tôi không có thói quen thần phục hay thần thánh hóa cá nhân dù cá nhân đó là Newton hay là Einstein. Những điều tôi đã viết với các bạn tuy vắn tắt nhưng chúng thực sự là những điều tâm huyết suốt bao nhiêu năm nay của tôi. Từng câu từng chữ đều được suy nghĩ cẩn thận, chúng có tính khái quát rất cao nên hơi trừu tượng nhưng không viễn vông hoang tưởng đâu các bạn ạ. Tôi đã phải học cả hình học lượng tử để tiếp cận lý thuyết dây, phải cụ mị học cách giải từ pt schrodinger, cách tính tích phân lộ trình, giản đồ Feymann cho đến học cách giải pt Einstein... Ngoài ra, tôi cũng phải học cả lý thuyết phạm trù lẫn Kinh dịch và Kinh Phật. Dĩ nhiên tôi cũng phải có chính kiến của tôi trong việc tiếp thu các tri thức này và thú thực tôi rất dị ứng với giáo điều.

Nếu các bạn trẻ hiểu được và hiểu đúng được những điều tôi đã viết thực tình tôi rất mừng, nhất là được sự đồng cảm của các bạn.
Quay trở lại 2 câu hỏi của Sky. Nếu để trình bày đầy đủ yếu tố kỹ thuật (các tính toán) của vấn đề đã nêu, tôi nghĩ chắc là không cần thiết lắm vì các bạn có thể tham khảo chúng ở nhiều nguồn tư liệu chính thống. Cho nên tôi sẽ trả lời đúng theo phong cách của các bài viết trước.

Về câu:

Trích: tình trạng giãn nở của vũ trụ và vai trò của hằng số A trong pt trường của thuyết tương đối.

Theo tôi, việc không gian giãn nở không hề có mối quan hệ nào với năng lượng âm kể cả sự giãn nở có gia tốc được các nhà vật lý thiên văn phát hiện gần đây. Chính năng lượng (bảo toàn và >0) là nguyên nhân rất tự nhiên của hiện tượng này. Nói cụ thể hơn chính nguyên lý nhân quả đã ra lệnh như vậy đối với không gian và đó cũng là điều mà nó đã làm cùng một phương thức đối với thời gian. Mối tương quan giữa năng lượng và vật chất thì mọi người đã biết. Vật chất thì cho đến bây giờ vẫn thông qua 4 lực tương tác để liên kết và giữ chặt lẫn nhau trong các vùng không gian của mình (Hệ thống thiên thể, Thiên hà,..), nhưng khoảng không mênh mông giữa chúng thì không được như vậy, chúng thụ động hơn nhiều. Các lực tương tác của vật chất thì bị giới hạn bởi tốc độ ánh sáng, trong khi bản thân sự co giãn không gian thì không bị hạn chế này. Vì vậy tổng năng lượng vốn là căn nguyên của phép choán thời gian (nguyên lý nhân quả) thì nó cũng sẽ là căn nguyên của phép choán không gian, điều này sẽ thể hiện rõ ở khoảng không mênh mông giữa các thiên hà. Hơn nữa lực hấp dẫn giữa các cụm vật chất ngày càng nhỏ thể hiện qua không gian vũ trụ gần như phẳng thì sự giãn nở có gia tốc là có thể hiểu được. Nguyên lý nhân quả xét trong trường hợp này (tương tác tầm đại vĩ mô) sẽ có thể hiện cụ thể được phát biểu trong phương trình Einstein, hằng số Λ có liên hệ với phần tổng năng lượng để tạo nên phép choán không gian này (thường được hiểu là phản hấp dẫn).

Về câu thứ 2:

Trích: Bác có bình luận gì về cái nghịch lý: entropi của hệ kín tăng trong khi năng lượng toàn bộ vẫn không đổi?

Tôi không gọi là nghịch lý nhưng tôi hiếu cách dùng từ của Sky. Theo tôi biết thì phát biểu của nguyên lý này là entropy của hệ kín thì không giảm. Nếu nó không giảm thì khi nội năng không đổi sự hỗn độn sẽ bằng hoặc tăng thì cũng không khó hiểu lắm.

Sky ơi, nếu Sky đã quen kỹ năng đọc thành lời của một hệ thức hoặc ngược lại viết thành hệ thức 1 phát biểu, thì Sky sẽ thấy chuyện sử dụng từ chính xác là 1 kỹ năng hết sưc quan trọng trong nghiên cứu KH, nó sẽ giúp ích mình rất nhiều trong lúc tư duy những vấn đề rắc rối đấy.
Thân mến

[Skywalker]

Cám ơn bác Vinhnx nhiều vì sự nhắc nhở rất đúng, em chỉ có trình độ vật lý xấp xỉ THPT nên cần phải học hỏi nhiều hơn nữa! Công việc hàng ngày của em cũng phụ thuộc nhiều vào máy móc, nhưng chỉ là ứng dụng công nghệ, ví dụ magnetic resonance imaging. chứ không phải thiết kế hay chế tạo chúng. Vì thế em rất khâm phục những người đã đưa pt vào cuộc sống như bác.

Trở lại với vũ trụ giãn nở, em đã sai sót khi gọi đó là "nghịch lý", nay em muốn đặt lại vấn đề, trên cơ sở những điều bác đã viết

Trích: Nguyên lý nhân quả xét trong trường hợp này (tương tác tầm đại vĩ mô) sẽ có thể hiện cụ thể được phát biểu trong phương trình Einstein, hằng số Λ có liên hệ với phần tổng năng lượng để tạo nên phép choán không gian này (thường được hiểu là phản hấp dẫn)

Em thắc mắc không hiểu tại sao "Năng lượng tạo nên phép choán không gian" lại có tác dụng phản hấp dẫn, tức là ngược lại với năng lượng của vật chất? Nếu chúng không có quan hệ nghịch đảo thì điều khả thể là tổng năng lượng của chúng phải chăng là vô hạn vì vũ trụ giãn nở vô hạn?

[vinhnx]

Skywalker và các bạn trẻ thân mến.
Dù muốn hay không chúng ta cũng đã đang đụng nóc các vấn đề rất hóc búa của khoa học. Tôi sẽ giải thích thêm điều mà Sky thắc mắc:

Trích: tại sao "Năng lượng tạo nên phép choán không gian" lại có tác dụng phản hấp dẫn, tức là ngược lại với năng lượng của vật chất?

Theo tôi Thiên nhiên không có sự phân biệt đối xử giữa không gian và thời gian, có chăng sự phân biệt là ở phương thức biểu diễn (hình tướng) vì chúng ta cũng như thế giới vật chất quanh ta chỉ có đặc trưng hình học là các thực thể 3 kích thước. Các bài viết trước đây tôi có nhấn mạnh:" không-thời gian là một thực thể tồn tại cũng như vật chất" nên chúng không hoàn toàn đồng nhất với các mô hình không gian của toán học vì "Tự Tính Tồn tại" của mình. Phép lấy tọa độ chỉ có ý nghĩa định vị đối với hệ qui chiếu của người quan sát. Sự thực thì không gian cũa toàn vũ trụ cũng chỉ luôn choán có 1 chiều là tăng kích thước từ nhỏ bé đến khổng lồ, tương tự như thời gian chỉ choán có 1 chiều là từ quá khứ xa xôi đến tương lai. Thực vậy, dù đi theo phương nào trong không gian vũ trụ thì ta cũng chỉ có chiều tăng vì không tồn tại gốc tọa độ tuyệt đối (tâm) của không gian toàn vũ trụ. Vì vậy Bigbang được mô tả là "vụ nổ tại mọi điểm" (không có tâm) là rất sâu sắc.
Trong đời sống hàng ngày, ta sống trong một không gian đậm đặc các loại tương tác nên sự xác định vị trí tương đối của mọi thứ xung quanh là kết quả của các hoạt động tương tác, liên kết, gắn kết tích cực. Do đó sự giãn nở không gian toàn vũ trụ hiện tại chỉ để lại 1 dấu vết duy nhất là không gian quanh ta đang rất phẳng. Tóm lại nếu chúng ta cảm nhận được thời gian vũ trụ trôi từ quá khứ đến tương lai (kích thước thời gian tăng dần nhỏ đến lớn), thì không gian vũ trụ cũng đang tăng dần kích thước của mình với cùng một phương thức. Tuy vậy, trong thế giới vật chất 3 kích thước thì qui luật giãn nở không gian (3 chiều) quanh các cụm vật chất không đơn điệu như thời gian, mà còn là hệ quả của vô số các tương tác vật lý khả dĩ.
Về vấn đề năng lượng như trong câu hỏi của Sky:

Trích: Nếu chúng không có quan hệ nghịch đảo thì điều khả thể là tổng năng lượng của chúng phải chăng là vô hạn vì vũ trụ giãn nở vô hạn?<!-- / message -->

Năng lượng cũa vũ trụ là rất rất rất khổng lồ nhưng không vô hạn được Sky ạ. Khái niệm vô hạn chỉ là ý niệm có trong toán học. Để khữ vô hạn thiên nhiên với Tự Tính Tồn Tại của mình sẽ có giải pháp rất giản dị có thể mô tả bằng câu :"lượng đổi chất đổi". Hiện tại tôi cũng không biết con số của tổng năng lượng là bao nhiêu, nhưng tôi cho rằng nó có mối liên hệ gần gũi với hằng số Λ. Phần lớn năng lượng của vũ trụ đóng góp trong hằng số Λ này (tôi nghĩ khoảng 3/4 *) và chúng hầu như không tương tác trực tiếp với vật chất (vì nếu có thì đã được xếp vào NL sáng rồi...) nên có thể xem là năng lượng tối hoặc là năng lượng ẩn dấu. Phần còn lại là thuộc về vật chất với đặc trưng hình học 3 kích thước (chịu sự chi phối của 4 lực tương tác cơ bản và phức hợp của chúng) kể cả sáng và tối. Do hoạt tính của 4 lực tương tác vật chất có xu hướng tập trung lại thành từng cụm vật chất trong không gian (hấp dẫn). Trong khi đó phần lớn năng lượng vũ trụ lại lo việc tạo nên sân khấu hoành tráng cho các diễn viên vật chất này, bằng cách tạo nên hiệu ứng thời gian vũ trụ trôi vô tư đến tương lai và tương tự là hiệu ứng không gian vũ trụ cũng giãn nở một cách vô tư không kém đến xa tít mù theo mọi hướng (phản hấp dẫn).
Thôi chúng ta tạm nghỉ ở đây nhe...
(*) Con số 3/4 là do tôi đã rút ra từ việc nghiên cứu Kinh Dịch dựa vào đặc tính của cái hữu hình và vô hình (đúng ra là 6/8, viết ra để các bạn tham khảo cho vui).
Thân mến

[Skywalker]

Vâng, em rất thích cách diễn đạt sáng sủa của bác Vinhnx vì đã giúp em hiểu thêm một số vấn đề cũng như phát hiện ra một số vấn đề thú vị khác.

Bác viết:

Trích: Sự thực thì không gian cũa toàn vũ trụ cũng chỉ luôn choán có 1 chiều là tăng kích thước từ nhỏ bé đến khổng lồ, tương tự như thời gian chỉ choán có 1 chiều là từ quá khứ xa xôi đến tương lai.

Theo em hiểu thì diễn biến này chỉ đúng với mô hình vũ trụ mở (giãn nở vô hạn). Tuy nhiên nó sẽ không còn đúng nữa trong mô hình vũ trụ đóng (Vũ trụ sụp đổ trong Big Crunch). mặc dù các bằng chứng quan trắc bức xạ phông vũ trụ mới đây ủng hộ mô hình vũ trụ mở (phẳng), song có lẽ vẫn chưa thực sự chắc chắn, và điều em muốn hỏi bác là: Về lý thuyết, bác có lập luận nào bó buộc không thời gian chỉ "choán một chiều" không?

Bác viết:

Trích: Năng lượng cũa vũ trụ là rất rất rất khổng lồ nhưng không vô hạn được Sky ạ. Khái niệm vô hạn chỉ là ý niệm có trong toán học. Để khữ vô hạn thiên nhiên với Tự Tính Tồn Tại của mình sẽ có giải pháp rất giản dị có thể mô tả bằng câu :"lượng đổi chất đổi". Hiện tại tôi cũng không biết con số của tổng năng lượng là bao nhiêu, nhưng tôi cho rằng nó có mối liên hệ gần gũi với hằng số Λ. Phần lớn năng lượng của vũ trụ đóng góp trong hằng số Λ này (tôi nghĩ khoảng 3/4 *) và chúng hầu như không tương tác trực tiếp với vật chất (vì nếu có thì đã được xếp vào NL sáng rồi...) nên có thể xem là năng lượng tối hoặc là năng lượng ẩn dấu.

Em rất thích thú với ý tưởng Vũ trụ có một năng lượng xác định như một hằng số, một cái trademark riêng biệt với các khả năng tồn tại khác!

Vấn đề xuất hiện ở đây là năng lượng tối có thể chứng minh bằng thực nghiệm được không? Ví dụ, bác có xem xét tới cái lực Casimir hay bức xạ Hawking chăng? Chẳng lẽ chúng ta vui vẻ cho nó ở trong bóng tối mãi sao?

[vinhnx]

Sky thân mến.

Trích: điều em muốn hỏi bác là: Về lý thuyết, bác có lập luận nào bó buộc không thời gian chỉ "choán một chiều" không?

Cái này là hiển nhiên Sky ạ. Năng lượng dương chính là nguyên nhân của sự "choán một chiều". Thiên nhiên thường cư xử rất giản dị và công bằng, đôi khi con người quá cầu toàn cho nên sự việc trở nên rối tinh lên. Việc quá ỷ lại vào toán học gần như cực đoan của các nhà KH lý thuyết đương đại đến mức đôi khi xem nhẹ triết học theo tôi cũng đang là điều không ổn.

Trích: Theo em hiểu thì diễn biến này chỉ đúng với mô hình vũ trụ mở (giãn nở vô hạn). Tuy nhiên nó sẽ không còn đúng nữa trong mô hình vũ trụ đóng (Vũ trụ sụp đổ trong Big Crunch). mặc dù các bằng chứng quan trắc bức xạ phông vũ trụ mới đây ủng hộ mô hình vũ trụ mở (phẳng), song có lẽ vẫn chưa thực sự chắc chắn

Theo tôi, vũ trụ mở không đồng nghĩa với không gian vũ trụ là vô hạn. Khi vận tốc rời xa giữa các cụm vật chất cô lập gần nhất tăng dần dẫn đến vận tốc tuyệt đối của các thiên hà trở nên đủ lớn thì sự giản nở sẽ dừng lại và sau đó sẽ tiếp tục duy trì ở trạng thái cân bằng động. Việc các nhà thiên văn quan sát các thiên hà xa xôi có vận tốc rất lớn (gần bằng C), đúng là minh họa rất đẹp cho định luật Hubble. Nhưng thực ra chúng có vận tộc tuyệt đối chỉ xê xích với vận tộc tuyệt đối của thiên hà của chúng ta mà thôi, vì ở những nơi đó, nhà quan sát cũng nhận thấy hệ ngân hà của chúng ta phi vù vù với vận tốc gần C tương tự.
Theo tôi, Big crunch chỉ có thể xảy ra khi ở giai đoạn dừng đó tồn tại cơ chế để năng lượng tối dần dần chuyển hóa thành năng lượng sáng.

Trích: Em rất thích thú với ý tưởng Vũ trụ có một năng lượng xác định như một hằng số, một cái trademark riêng biệt với các khả năng tồn tại khác! Vấn đề xuất hiện ở đây là năng lượng tối có thể chứng minh bằng thực nghiệm được không? Ví dụ, bác có xem xét tới cái lực Casimir hay bức xạ Hawking chăng? Chẳng lẽ chúng ta vui vẻ cho nó ở trong bóng tối mãi sao?

Sao mà Sky toàn đặt các câu hỏi mà ngay cả Witten hay Einstein sống lại cũng phải lè lưỡi vậy... Kiểu này chắc là tôi không trở thành chòi viễn tưởng cũng thành lều hoang tưởng mất. Hiện tại tôi đang được các bạn đồng nghiệp gọi là nhà KH, nhà KT hẳn hòi đấy.
Theo tôi năng lượng tối vẫn đang ở quanh ta và tràn ngập KG vũ trụ. Chúng vẫn đang cần mẫn làm nhà tài trợ free cho thế giới vật chất. Nội cái việc neutrino mà còn đỏng đảnh không thèm chơi với ai thì việc làm quen với NL tối chắc là khó lắm đây.
Bức xạ Hawking thì chỉ chơi với lỗ đen, tôi cũng chưa rõ là ngoài cái việc làm bốc hơi lỗ đen nó có lấy được từ NL tối tí lãi ròng nào không. Tôi sẽ tìm hiểu thêm.
Riêng về lực Casimir thì rõ là nó chỉ chơi ở diễn đàn của kích thước nano nên chắc chắn cái gì liên quan đến nó cũng phải tinh vi rồi. Theo cách giải thích như là hiện tượng các dao động điểm zero của trường điện từ xung quanh các bề mặt, mà sự biến thiên này tạo nên một “áp suất bức xạ” trên các bề mặt dẫn đến việc các bề mặt đặt cách nhau ở khoảng cách nano sẽ hút nhau, hoặc là "hiệu ứng trôi nổi lượng tử" trong chất lỏng... theo tôi là chấp nhận được. Nhưng tôi chỉ nhận được phát biểu xuôi là lực Casimir xảy ra với các bề mặt dẫn điện mà chưa nhận được phát biểu ngược là đối với chất bán dẫn, chất cách điện không có lực Casimir. Hơn nữa tôi cũng chưa rõ lực Casimir có quan hệ (tỉ lệ) như thế nào với độ dẫn điện nên tạm thời chưa có ý kiến.
Với câu: "Chẳng lẽ chúng ta vui vẻ cho nó ở trong bóng tối mãi sao?"
Sky ơi, NL tối cũng đã có nhiệm vụ của nó rồi. Những thực nghiệm có liên quan đến vấn đề vũ trụ giãn nở và giãn nở ngày càng nhanh cũng đã gián tiếp chứng minh nó rồi. Cái này hơi giống trường hợp cm sự tồn tại của các quark. Đành vậy thôi, cầu toàn quá mau già lắm Sky ơi..
Thân mến

[Skywalker]

Thưa bác Vinhnx, là người đọc bình thường thì em thấy 2 chỗ này của bác có phần mâu thuẫn:

Trích: Tôi đã phải học cả hình học lượng tử để tiếp cận lý thuyết dây, phải cụ mị học cách giải từ pt schrodinger, cách tính tích phân lộ trình, giản đồ Feymann cho đến học cách giải pt Einstein... Ngoài ra, tôi cũng phải học cả lý thuyết phạm trù lẫn Kinh dịch và Kinh Phật. Dĩ nhiên tôi cũng phải có chính kiến của tôi trong việc tiếp thu các tri thức này và thú thực tôi rất dị ứng với giáo điều.

và

Trích: Sao mà Sky toàn đặt các câu hỏi mà ngay cả Witten hay Einstein sống lại cũng phải lè lưỡi vậy... Kiểu này chắc là tôi không trở thành chòi viễn tưởng cũng thành lều hoang tưởng mất.

Hì hì, em trêu bác một chút thôi, chứ quả thật em cũng biết duy lý có giới hạn của nó, nhất là khi chúng ta tiếp cận thực thể tối cao là Vũ trụ!

Ngoài ra, em xin có một số ý kiến khác:

Trích: Theo tôi, vũ trụ mở không đồng nghĩa với không gian vũ trụ là vô hạn. Khi vận tốc rời xa giữa các cụm vật chất cô lập gần nhất tăng dần dẫn đến vận tốc tuyệt đối của các thiên hà trở nên đủ lớn thì sự giản nở sẽ dừng lại và sau đó sẽ tiếp tục duy trì ở trạng thái cân bằng động.

Thưa bác Vinhnx, em dùng khái niệm "vũ trụ mở" đây là của Friedman với 2 mô hình vũ trụ giãn nở "vô hạn" với gia tốc giãn nở >0 hoặc ->0. Nếu bác cũng đang dùng khái niệm vũ trụ phẳng (gia tốc giãn nở ->0) thì điều bắt buộc là không thời gian ->oo (vô hạn), nghĩa là giãn nở chậm dần, nhưng vũ trụ rõ ràng là vô hạn vì không thời gian "duy trì ở trạng thái cân bằng động"?!

Trích: Việc các nhà thiên văn quan sát các thiên hà xa xôi có vận tốc rất lớn (gần bằng C), đúng là minh họa rất đẹp cho định luật Hubble.

Định luật Hubble cơ bản dựa trên GR và các phép đo vận tốc dựa trên redshift cũng dựa trên GR, mà GR thì cho biết vận tốc giữa 2 thiên hà ở "hai đầu" vũ trụ xấp xỉ bằng c!

Trích: Bức xạ Hawking thì chỉ chơi với lỗ đen, tôi cũng chưa rõ là ngoài cái việc làm bốc hơi lỗ đen nó có lấy được từ NL tối tí lãi ròng nào không

Theo em hiểu thì sở dĩ có bức xạ Hawking là vì quan hệ tương tác giữa 2 miền không gian bên trong và bên ngoài chân trời sự kiện. Không thời gian bên trong lỗ đen là một kỳ dị mà cơ chế lượng tử hóa phải có gì đó để lỗ đen phải bị bay hơi. Mở rộng ra thì năng lượng tối tuy là "tối" song không phải là ẩn dấu mãi mãi, nó cần phải được chứng minh!

Anyway, cám ơn bác nhiều!

[vinhnx]

Skywallker thân mến.<O</O
Khi nào Sky thấy cảm thấy đã sẳn sàng và cần phải làm sáng tỏ hơn, cụ thể là bước vào giai đoạn làm toán (bắt đầu xây dựng mô hình toán học phù hợp và triển khai chi tiết hơn) thì báo cho tôi biết nhé.<O</O

Trích: Thưa bác Vinhnx, em dùng khái niệm "vũ trụ mở" đây là của Friedman với 2 mô hình vũ trụ giãn nở "vô hạn" với gia tốc giãn nở >0 hoặc ->0. Nếu bác cũng đang dùng khái niệm vũ trụ phẳng (gia tốc giãn nở ->0) thì điều bắt buộc là không thời gian ->oo (vô hạn), nghĩa là giãn nở chậm dần, nhưng vũ trụ rõ ràng là vô hạn vì không thời gian "duy trì ở trạng thái cân bằng động"?!

<O</O
Sky ơi, trong thực tại số vô cực chỉ là ý niệm toán học. Nó rất cần thiết trong phép luận lý, nhưng ta không thể sử dụng nó trong phép gán được đâu. Về ý nghĩa, nó biểu thị cho 2 từ: "cùng cực" hoặc "thoát khỏi, vô nghĩa". Đây là điểm khác biệt cơ bản giữa toán học và vật lý, vật lý chỉ luận lý trên những cái tồn tại thôi. Chính vì điều này, các khái niệm chuẩn hóa, tái chuẩn hóa v.v... chỉ được nhắc đến trong vật lý.<O</O
Trong các bài viết, tôi chỉ nói rằng không gian vũ trụ gần như phẳng, và phải giãn nở có gia tốc. Hiện tại gia tốc này là dương, sau đó là 0 và tiếp tục sẽ là âm cho đến khi vận tốc giãn nở về 0, khi đó mới có trạng thái cân bằng động. Trong giai đoạn cân bằng động này thực tại lúc ấy sẽ kéo dài rất lâu, cho đến khi NL tối trở nên yếm thế thì Big Crunch sẽ được khởi động (NL tối bị tiêu hao dần qua cơ chế chuyển hóa thành NL sáng).
Theo tôi, tồn tại cơ chế ở tầm đại vĩ mô để cho NL tối thể hiện rõ vai trò của nó qua biểu hiện tác động lên khoảng không mênh mông giữa các Thiên hà. Nhưng dù sau, cuối cùng cái hiệu dụng là, các cụm vật chất vĩ đại này cũng phải tăng dần vận tốc tuyệt đối của cả cụm. Nghĩa là, theo tôi NL tối sẽ dần dần chuyển hóa thành năng-xung lượng của các cụm vật chất thông qua cơ chế giãn nở có gia tốc của KG vũ trụ. Điểm nhấn của ý tưởng này là:"Chính hiện tượng KG vũ trụ giãn nở có gia tốc là dấu hiệu cho thấy vũ trụ có giãn nở, có dừng và có suy sụp". Để mô tả chi tiết thì chắc là chúng ta phải dũng cảm cùng nhau xây dựng mô hình, tính toán, tiên đoán, hậu đoán v.v...(1 công việc theo tôi vừa khó, vừa khổ, vừa cực, vừa lẻ loi đơn độc, vừa không làm ra "thóc" mà chỉ tốn 'cơm" và vừa dễ bị cộng đồng dị ứng. Nói đơn giản là dễ bị cho là "khùng").
Về nhận xét:

Trích: GR thì cho biết vận tốc giữa 2 thiên hà ở "hai đầu" vũ trụ xấp xỉ bằng c!

Nếu dừng lại ở việc khái quát các kết quả của sự quan sát tự nhiên thì rất OK, nhưng nếu bảo rằng đó chính là vận tốc tuyệt đối của các thiên hà ở 2 đầu vũ trụ thì cái kết luận này theo tôi là không ổn tí nào. Tôi cảm nhận nó có hơi hướm giống cái kết luận của Ptoleme về Trái đất là trung tâm của vũ trụ, mà bây giờ được mở rộng cho hệ Ngân hà (trong đó, cơ sở đối với Ptoleme thì là Kinh Thánh, còn bây giờ thì là bộ Kinh mới là có tên GR). Thực vậy, không thể biết đâu đúng là trung tâm cũng như không thể biết biết đâu đúng là rìa vũ trụ. Cho nên, theo tôi GR đúng, nhưng chính GR sẽ không ủng hộ kết luận theo kiểu "cơ bắp" này đâu Sky ạ. Thực ra, GR chỉ cho biết rằng:"Với mô hình vũ trụ giãn nở, thì các thiên hà hầu như đều rời xa lẫn nhau. Vì vậy khi quan sát các thiên hà ở rất xa chúng ta, ta sẽ nhận thấy nó chuyển động rất nhanh, thậm chí → c ".
Ở đâu đó trong diễn đàn này, tôi nhớ có người đã nhấn mạnh khái niệm lương năng (common sense), tôi nhận thấy rất chí lý. Qua kinh nghiệm bản thân tôi nhận thấy, nếu thiếu cái món này, ta rất dễ bị rơi vào lối tư duy xơ cứng, máy móc đụng đâu cũng nghe chan chát. Hệ lụy của nó là tăng thêm nguy cơ dẫn đến cãi nhau, xét nét nhau rồi bỏ mứa công việc nữa chừng rất oan uổng.
Rất nhiều LT khoa học đang rất cần mọi người cùng tham gia để hoàn thiện nó, GR cũng không phải là ngoại lệ. Học thêm toán, gia cố thêm kiến thức đa ngành nhưng hảy vẫn cứ là nhà vật lý vì rất nhiều vấn đề KH vật lý vẫn còn đang chờ mọi người khám phá. Theo tôi Thiên nhiên là giản dị nhưng không hề đơn giản. Càng đưa nhiều tính người vào thì sẽ càng dễ rời xa sự thật hơn. Hảy cống hiến cho KH nhưng đừng xem đó là vì danh vọng mà vì niềm say mê, yêu thích khám phá. Danh vọng có là gì đâu trong khi nhiều người còn gọi vũ trụ là "bong bóng vũ trụ" mà... hì!
Ôi tự nhiên muốn triết lý một chút. Sky và các bạn trẻ hiểu mà thông cảm nhe...
Thân mến